موانع ارتباطی:

وقتی بین دو نفر رابطه ای شکل می گیرد ، تحقیقاً آن ها وارد کانون جدیدی شده اند . این تجربه می تواند متفاوت از یافته های پیشین آنان باشد. چنانچه در این تعامل اصول و قواعد متقابل شان مورد بی اعتنایی قرار گیرد، هر لحظه این احتمال بیشتر قوّت می گیرد که تبادل اطلاعات ، احساسات و عواطف آن ها دستخوش نوعی اختلال و آسیب گردد. در ارتباط درمانی رعایت این ملاحظات ، بیشتر حائز اهمیت به نظر می رسد. درمانگران برای چنین وضعیت ناخواسته ای باید از قبل مهیا باشند، به ویژه این که ، چنین روابطی برای مراجعان صرفاً یک تعامل ساده اجتماعی نیست! 
آن ها گذشته از پرداختن به گفت و گویی روز مره ، بدنبال حل مسائل و مشکلات خویشتن هستند. به همین خاطر بسیار حساس، زود رنج، متوقّع و ریز بین خواهند بود. بنابراین از نگاه آن ها هر گونه واکنشی می تواند عاملی مداخله گر، مزاحم و دور از انتظار تصّور شود. چنین عواملی ممکن است اثر بخشی رابطه را به انحراف کشانده و یا از ادامه آن جلوگیری به عمل آورد.
نصیحت کـــردن
 برخی از مشاوران مبتدی، شدیداً مشتاق اند تا مراجعان را از طریق نصیحت کردن کمک کنند. گاهی مشاوران حرفه ای نیز که با بیماران سختی مواجه می شوند به اجبار از نصیحت کردن به عنوان یک ابزار خلاصی ( رهایی ) از بن بست و رکود جریان درمان بهره می گیرند. شاید در برخی اوقات مراجعان آمادگی شنیدن نصایح طرف مقابل خود را داشته باشند، امّا با این کار نمی توان پذیرفت که افکار و احساسات آن ها نیز به همان نسبت دستخوش تغییر و دگرگونی شود! ضمن آن که با این عمل مسئولیت تصمیم گیری های فرد، همچنان بر عهده مشاور نهاده شده است. رویکرد اصلی درمان ، رساندن فرد به خودشناسی درک وضعیت و قبول نقش مؤثر تصمیم گیری است. عملی که باید مراجع خود ، آن را تجربه کند نه آن که کسی از او بخواهد و یا این که او را بدین کار وا دارد. مثلاً اگر درمانگر از مراجع بخواهد که او را در برخورد با همسرش کمی جّدی تر بر خورد کند و اختیارات وی را به طریقی محدود نماید و چنین اقدامی عملاً سبب درگیری زوجین گردد، ممکـن است بعد ها فرد علّت مشکلات پیش آمده را به مشاور نسبت داده و او را به خاطر این توصیه سرزنش کند. 
« نصیحت کردن فقط وابستگی مراجعان را به دیگــران تداوم می بخشد امّا حرکت آن ها را در زمینه ارزشیابی و کنترل درونی تسهیل نمی کند ». ( جورج و کریستیانی، 1990 ص 192) جدای از مباحث اخلاقی، نصیحت کردن در حوزه درمان، ماهیتاً مبتنی بر نوعی احساس استیلا طلبی است که یکی در مقام ناصح، دیگــری را مورد خطاب قرار داده و او را به عملی راهنمائی می کند ( بدون در نظر گرفتن این که او خود می تواند بفهمد و باید بفهمد! ) . بنابراین مراجع تنها یک مجری است نه فردی تشخیص دهنده! فرایند مشاوره مترصد احیای این باور است که مراجع قادر و لایق درک حقیقت بوده و می تواند آن را در رفتار خود نشان دهد و یاریگــر او فقط تسهیل کننده ای آگاه، منصف و صمیمی است ، نه چیز دیگــر.
ارائه راه حل 
هر چند مراجعان بدنبال راه حل مشکلات خود برآمده اند، امّا اگر مشاور بدون درنگ به پیچیدن نسخه شفابخشی مبادرت ورزد، دچار مشکلات عدیده ای خواهد شد . 
اوّل، این که ذهنیت مراجع را نسبت به خود و مسائل اش به انحراف خواهد کشاند. وقتی فهم و انتظار عمومی این است که مشاور مجموعه ای از راه حل ها را در اختیار دارد و به عنوان قهرمانِ حل و فصل تمامی مشکلات تلقّی شود، این ادعای غیر واقعی و متظاهرانه ، باعث می شود که آن ها همچنان خویشتن را در قبال نبوغ و توانمندی های زاید الوصف مشاور و اطرافیان خود ناتوانمندتر احساس کنند ! پدیده ای که ناخواسته بر بی کفایتی های مکرر آنان مهر تأیید می زند.
دوم، مشاور با ورود به ارائه طریق، از طرح مشکلات اصلی جلوگیری به عمل می آورد و فرصت هر گونه خود افشائی و لزوم بینش متعاقب آن را از بین می برد. ممکن است در جلسه ی اوّل یا حتّی در جلسه ی بعد نیز مراجع هنوز به این اطمینان نرسیده باشد که می تواند مشکلات خود را مطرح نماید. ( راجرز،1961) معتقد است : « همین که مشاور مشتاق می گردد که با دقت به مراجعی گوش فرا دهد ، برای مشکلات زندگی حرمت بیشتری قائل می شود و در پرداختن به مسائل و حل آن ها عجله و دستپاچگی کمتری به خرج می دهد » . شتاب در ارائه راه حل ، احساسی از عدم اعتماد به مراجع را به عنوان انسانی که با کمی حمایت و تفاهم قادر خواهد بود مشکل خود را حل کند ، به وجود می آورد . 
سوم ، چنانچه کمک درمانگر به مراجع زمینه غلبه بر مشکلی را فراهم آورد ، این هدف در دراز مدت چندان منطقی به نظر نمی رسد ، چرا که آدم ها باید خود بتوانند به حل مسائل شان فائق آیند . این رویه باعث می گردد تا از وابستگی آن ها به مشاور ، به تدریج کاسته شود . سخنی از کانت فیلسوف آلمانی با این مضمون نقل شده است که می گفت : به جای آن که به کودکان خود بگوئید چه چیزی خوب و چه چیزی بد است ، به آن ها بگوئید خوبی چیست و بدی چیست ، اجازه دهید تا آن ها خود به مصادیق آن پی ببرند . هر کسی باید بتواند از عهده زندگی بر آید ، با مسائل پیش آمده، روبرو شده و به طریقی مطلوب آن ها را از پیش پا بردارد . رسالت یاریگری یعنی ، توان سازی مراجع . 
 موعظه کردن و دادن درس های اخلاقی
اخلاق حقیقتی است که در زندگی همه انسان ها رخنه کرده است . مشاوران نیز در زندگی شخصی خود به اصول و مضامین اخلاقی پایبندند ، امّا کسانی که حرفه مشاوره را می پذیرند ، گذشته از اعتقادات فردی، پایبندی به تعهدات شغلی خویش را نیز نمی توانند نادیده بگیرند ! فضای مشاوره حتّی موقعیت فیزیکی آن می بایست بدور از موانعی باشد که مراجع را به سانسور ، کتمان و شرمندگی از طرح عقاید و درد مندی های خود وا می دارد . 
درمانگر با اجتناب از دخالت گرایش ها و قضاوت اخلاقی ، امکان بازگو کردن هر سخنی را فراهم می آورد . وقتی مشاور درس اخلاق می دهد و در قبال رفتاری به قضاوت های ارزشی دست می زند، خود بخود از درک مشکلات مراجع فاصله می گیرد ، به همان میزان نیز مسدود کننده اعمال وی خواهد شد . جورج و کریستیانی در توصیف این مقوله آورده اند : « این گونه پاسخ دادن گناهکار بودن را در مراجع بر می انگیزد ، امری که مستلزم قضاوت ارزشی است ، و سعی دارد مراجع را در مسیر نظام ارزشی مشاور تغییر دهد . این مشاوران در شناختن دنیای مراجع از دید او تلاشی به خرج نمی دهند » . ( ص 193 ) مثال های زیر حساسیت و اهمیت این مسئله را بیشتر روشن می کند : 
« تو نباید از پدرت متنفر باشی » . 
« تو نباید با همسرت این طور گفت و گو کنی » . 
« من باور نمی کنم تو مواد مخدر استعمال می کنی ، آیا نمی دانی این کار غیر قانونی است ؟ » . 
« سقط جنین کردن یک جور جنایت است ، قتل نفس است » . 
« شما نباید قبل از ازدواج حامله می شدی » . 
« تو نباید پشت سر دوستت غیبت می کردی » . 
اگر بار دیگر به نمونه های بالا توجّه کنید در می یابید که در تمامی آن ها رگه هایی از مضامین اخلاقی نهفته است ، اموری که ممکن است با عقاید و باورهای مراجع همسو نباشد ! اما مشاور آگاه یا نا آگاه، عقاید خویشتن را بدین طریق به مراجع تحمیل نموده است .

/ 2 نظر / 9 بازدید
مینو

فراخوان مسابقه وبلاگ نویسی نشریۀ مینو نشریۀ مینو در نظر دارد برای ارتباط و تعامل بیشتر با جامعۀ وبلاگ نویسی، مسابقۀ انتخاب برترین وبلاگ نویسان را برگزار کند. در این رقابت به وبلاگ نویسان در رشته های مختلف وبلاگ نویسی جوایز ارزنده ای اهدا خواهد شد. برای کسب اطلاعات بیشتر به وبلاگ مینو مراجعه کنید.

بابک

سلام وبلاگ مفیدی دارید. حوشحال میشم به منم سر بزنید